Peters Peinzels (22): 'Van leiderschap naar lijderschap'

Deze week zat ik in De Vereeniging, om te luisteren naar een lezing van Beatrice de Graaf, een historica - of historicus in het hedendaags correct taalgebruik. Ze legde daarin uit hoe populistische en fascistische politici in het verleden en heden gebruik maken van chaos en deze het liefste ook nog verder vergroten, zodat er vanzelf een behoefte gaat ontstaan aan een sterke leider. Merkwaardig genoeg niet aan een leidster.
Daarbij vertelde ze dat 48% van de Nederlanders inmiddels al voorstander is van een sterke leider die ons land gaat regeren. 48%!!! Bijna de helft dus. Ik schrok er wel van. Bijna de helft van de Nederlanders wil dus de democratie wel afschaffen.

We leven inderdaad in een land waar het woord ‘crisis’ bijna net zo vaak gebruikt wordt als het woord ‘weer’. We lezen over een klimaatcrisis, een woningcrisis, een asielcrisis en we zien politici in Den Haag die vooral van de regering willen weten of ze linksaf of rechtsaf gaat. Dus een politieke crisis ligt ook op de loer.
Dat de algemene beschouwingen niet echt bijdragen aan een herstel in het vertrouwen in de politiek, dat kan ik nog wel snappen.
Maar dat het alternatief dan een sterke leider (enkelvoud) moet zijn, dat gaat er bij mij helemaal niet in.

De Graaf verwees ook naar de Britse schrijver C.S. Lewis. Hij geloofde niet dat de meeste mensen goed zijn, zoals een Nederlandse journalist onlangs nog schreef. Integendeel, volgens Lewis deugen de meeste mensen niet. Hij schreef: 'Ik ben een democraat, omdat ik geloof dat mensen zondig zijn. Niemand kan in zijn eentje vertrouwd worden met macht. We moeten de macht spreiden. Hoe meer mensen de macht delen, hoe waarschijnlijker het is dat die macht zichzelf in evenwicht houdt.’

Een sterke leider klinkt leuk, maar hoe kom je er weer vanaf? Dat probleem zien we in nogal wat landen. Het eerste wat die leider doet is namelijk de macht over de media en de rechtbanken overnemen en voor alles wat mis gaat een zondebok aanwijzen, meestal buitenlanders, asielzoekers, homo’s, intellectuelen en sowieso iedereen die een andere mening heeft dan de leider zelf.

Het leuke, en het belangrijke, van de democratie is immers dat elke regering tijdelijk is. Daarom draait het niet zozeer om het gelijk van de meerderheid maar het recht van de minderheid.
Mensen die geloven in de sterke leider gaan er te gemakkelijk van uit dat die leider zijn of haar belangen zal behartigen maar meestal zijn die leiders vooral bezig met hun eigen belangen en die van hun familie en vrienden. .
Dat is een vorm van leiderschap dat heel gemakkelijk leidt tot lijderschap.