De hitte zakt, maar wat blijft er hangen? [Column] Evelien Gubbels: 'Zoektocht naar Chronisch Geluk' (37)

Na dagen van hitte lijkt Nederland vanaf zondag weer langzaam weer te gaan adem te halen. Temperaturen die ons een paar dagen opsloten in een soort zinderende pauzestand, maken plaats voor koeler weer, open ramen en iets wat weer lijkt op normaal functioneren.

En toch valt me iets op.
Niet de hitte zelf maakt mensen alleen moe.
Maar ook wat het met ons doet.

Tijdens warme dagen zie ik in de praktijk en in gesprekken vaak hetzelfde patroon: het leven wordt kleiner. Niet bewust, maar sluipend. Afspraken worden afgezegd. Prikkels worden meer. Geduld wordt dunner. En zelfs simpele dingen zoals boodschappen doen of werken voelen als een extra belasting.

We noemen het “het is te warm”, en laten we eerlijk zijn: die is logisch, met 37 of zelfs 39 graden. Het is echt heel warm.

Er zijn genoeg artikelen deze week geweest die je wat meer hebben vertelt over wat er fysiologisch gebeurd. Die je vertelden hoe je rust hartslag omhoog gingen bijvoorbeeld. Maar ook psychologisch gebeurt er iets tijdens deze hitte.

We hebben simpelweg meer mentale energie nodig om ons geduld en focus vast te houden. Daardoor nemen we vaak sneller impulsieve of emotionelere beslissingen, en kan sociaal contact als sneller “te veel” of vermoeiend voelen. Het brein draait als het ware al op hogere belasting, waardoor er minder ruimte is voor nuance en flexibiliteit in denken.

Ons systeem staat letterlijk onder druk. Lichaam en brein moeten meer energie investeren in regulatie. En dat heeft effect op ons denken, ons geduld en onze emotionele ruimte.

Soms merk je het op het moment zelf al, maar vaak merken mensen het pas achteraf.

Dat ze sneller geïrriteerd waren.
Dat ze minder konden hebben.
Dat alles net iets zwaarder voelde dan normaal.

En dan komt de afkoeling. Morgen gelukkig, in ons geval.

De lucht wordt lichter. Het huis koeler. De nachten rustiger.
Heel erg fijn, maar een ding is belangrijk om te weten. Wat niet altijd meteen terugschakelt,is ons systeem.

Veel mensen verwachten dat ze zich meteen weer “normaal” voelen zodra het weer omslaat. Maar herstel van overprikkeling of overbelasting werkt trager dan het weer zelf.

Je lichaam is al die dagen bezig geweest met overleven in warmte. Dat kost energie, ook als je het niet direct doorhebt.
In de psychologie noemen we dat soms een vorm van cumulatieve belasting: kleine dagelijkse overbelasting die pas zichtbaar wordt zodra de prikkel wegvalt.

En dat is interessant.
Want het zegt iets over hoe we met onszelf omgaan.

We mensen, zijn vaak geneigd om door te blijven gaan op wilskracht, zelfs als ons systeem eigenlijk al vol zit. Met het weer of in sommige andere omstandigheden heb je misschien geen keuze, maar het kan daardoor zijn dat we soms pas wanneer de omstandigheden veranderen, we ineens voelen wat we hebben ingeleverd.

De hitte kunnen we dan ook eens anders bekijken. Niet alleen als een meteorologisch verschijnsel.

Het is ook een spiegel.

Hoe goed kunnen we schakelen?
En hoeveel ruimte geven we eigenlijk aan herstel, ook als de omstandigheden weer “normaal” zijn?

Misschien is dat de uitnodiging van deze overgang naar koeler weer.
Niet alleen om ramen open te zetten en het huis af te laten koelen.

Maar ook om even te checken:
Waar sta ik zelf eigenlijk nog op “oververhit”, zonder dat ik het doorhad?

Want het weer kan in één dag omslaan.
Maar ons systeem heeft soms wat meer tijd nodig om weer op adem te komen.

Geef jij jou systeem de ruimte die het nodig heeft?

Evelien

----------------------------

Evelien schrijft over psychologie, geluk en gezondheid, en werkt met mensen met langdurige gezondheidsklachten vanuit de overtuiging dat geluk mogelijk is, ook met beperkingen, en dat je daarin meer in handen hebt dan je soms denkt. Nieuwsgierig naar meer? www.chronischgeluk.com
Chronisch Geluk is ook te vinden op Facebook en Instagram – volg de pagina’s voor nieuwe inzichten, tips en herkenning.

Lees ook de vorige column van Evelien